Hoe de drempel verlagen naar geestelijke gezondheidszorg?

Ben jij in deze situatie?

De eerste stap is over je mentale problemen spreken met iemand uit je omgeving. Dat is geen makkelijke stap, maar toch is het belangrijk om te doen. De huisarts, familie, vrienden, vertrouwenspersonen op school, bij verenigingen, op het werk… kunnen meer voor je betekenen dan je zelf denkt.

Soms volstaat het eigen netwerk echter niet en moet je professionele zorg inschakelen. Dat kan om verschillende redenen complex blijken: een te hoge financiële drempel, een moeilijke geografische bereikbaarheid of een te beperkte toegang tot gespecialiseerde zorg aangepast aan jouw nood.

Om het zorgaanbod voor al wie er nood aan heeft zo laagdrempelig mogelijk te maken, hebben de overheid en de netwerken voor ambulante geestelijke gezondheidszorg de laatste jaren hun krachten gebundeld en verschillende overeenkomsten uitgewerkt. Dankzij dit aanbod kan iedereen die te maken krijgt met lichte tot matige psychologische problemen een reeks individuele sessies of groepssessies volgen tegen een betaalbare prijs.

Wat voor soort zorg is er beschikbaar ?

Het aanbod voorziet in geestelijke gezondheidszorg die georganiseerd is in 3 verschillende «functies» om de zorg af te stemmen op de noden: de gemeenschapsgerichte zorg, de eerstelijns psychologische ondersteuning en de eerstelijns psychologische behandeling voor lichte tot matige problematiek.

De gemeenschapsgerichte interventies (functie 1)

Deze zorg wordt aangeboden via groepsprogramma’s op plaatsen dicht bij jou, op basis van geïdentificeerde lokale behoeften. De interventies hebben vooral tot doel om je beter voor jezelf en elkaar te leren zorgen, je mentale weerbaarheid te versterken en psycho-educatie te bieden rond bepaalde thema’s.
 

De eerstelijns psychologische ondersteuning (functie 2).

Deze zorg richt zich op de verduidelijking van de hulpvraag, de bevordering van de mentale gezondheid door weerbaarheidsondersteuning, psycho-educatie rond bepaalde thema’s ter preventie en/of (vroeg)signalering van (vermoedens van) psychische problemen nog in een beginnend stadium. De zorg wordt geboden in een reeks kortdurende, generalistische en laag- tot matig-intensieve psychologische interventies die helpen om het mentale welzijn te behouden of te herstellen en de weerbaarheid van de persoon en zijn omgeving te versterken. De sessies kunnen individueel of in groep worden gegeven.
 

De psychologische behandeling voor lichte tot matige problemen (functie 3). 

Deze behandeling helpt bij het verduidelijken van de hulpvraag, als dat nog niet is gebeurd, met het oog op een kortlopende behandeling. Daarbij worden klinische doelen gesteld die verder gaan dan het versterken van de veerkracht zoals beschreven in de vorige twee punten. De sessies kunnen individueel of in groep worden gegeven. Het RIZIV komt tussen in de kosten van sessies bij een psycholoog of geconventioneerde klinisch orthopedagoog die deel uitmaakt van een netwerk. Voor sommige functies is het aantal mogelijke sessies wel beperkt. 

Voor wie is deze zorg bedoeld ?

Iedereen kan op een bepaald moment in het leven te maken krijgen met psychologische kwetsbaarheid, ongeacht de leeftijd. Om beter in te spelen op de specifieke noden van ieder individu worden de netwerken voor geestelijke gezondheid georganiseerd op basis van de types zorg en twee leeftijdscategorieën. 

Er kan worden teruggevallen :

• op het netwerk 'kinderen en adolescenten' tot en met 23 jaar 
• op het netwerk 'volwassenen' vanaf 15 jaar.

Deze 2 leeftijdscategorieën overlappen mekaar om ervoor te zorgen dat het aanbod nog beter aangepast is aan de noden van jongeren van 15 tot 23 jaar. Zij kunnen het netwerk kiezen dat het best overeenstemt met hun behoeften in de overgangsperiode waarin geestelijke gezondheidsproblemen kunnen ontstaan. De voorwaarden kunnen wel niet worden gecumuleerd.

Wat moet je zelf betalen?

Het grootste deel van de prijs wordt rechtstreeks betaald via de derdebetalersregeling. Je betaalt dus alleen je persoonlijke aandeel of het remgeld. Sinds 1 februari 2024 is er geen remgeld meer voor jongeren onder de 23 jaar: de verplichte ziekteverzekering betaalt alle kosten van de sessies.

Vanaf de leeftijd van 24 jaar kost een individuele sessie € 11, of € 4 als je recht hebt op een verhoogde tegemoetkoming (RVT). De eerste individuele sessie is gratis

Voor een groepssessie betaal je € 2,5, behalve voor de gemeenschapsinterventies. Die zijn gratis.  
Het aantal gemeenschapsinterventies en groepssessies waarop je recht hebt, is niet beperkt. Het aantal individuele sessies daarentegen is beperkt en hangt af van je behoeften. 

Waar vind je de geconventioneerde zorgverleners?

Je kunt de lijst met geconventioneerde psychologen en orthopedagogen raadplegen op de website van het netwerk geestelijke gezondheidzorg van jouw regio. Het RIZIV heeft speciaal hiervoor een zoekmotor ontwikkeld. Je moet alleen maar je postcode en leeftijd invullen en wordt dan automatisch doorverwezen naar de website van het geestelijk gezondheidsnetwerk in jouw regio. 

Zoek de website van een geestelijk gezondheidsnetwerk 

Jouw ziekenfonds helpt je graag bij de verdere stappen.

Het aanbod van deze overeenkomst is een aanvulling op bestaande initiatieven met zorgverleners en diensten die psychologische raadplegingen bieden, zoals centra voor gezinsplanning en diensten voor geestelijke gezondheidszorg

Daarnaast is er het reguliere aanbod van psychologen die werken volgens hun eigen tarieven. De meeste ziekenfondsen voorzien daarvoor een tegemoetkoming via hun aanvullende verzekering. Het terugbetaalde bedrag verschilt van ziekenfonds tot ziekenfonds. Mutualia komt tussen in je terugbetalingen voor een bedrag van € 20 per psychologische sessie, voor hoogstens 12 sessies per jaar.

Meer weten over eerstelijns psychologische zorg? 

INAMI | Eerstelijns psychologische zorg in een netwerk voor geestelijke gezondheid

INAMI |  Waar vind je een geconventioneerde klinisch psycholoog of orthopedagoog?